Wat Hillary me leerde over de vrouwelijke stem in leiderschap.

Afgelopen weekend bekeek ik de documentaire ‘Hillary’ over het leven van Hillary Clinton. Een aanrader! Ik leerde hoe ze in de jaren ’80 moest opboksen tegen allerlei voordelen over hoe een een gouverneursvrouw zich moest kleden en gedragen. Meer verbaasd was ik over hoe ze in 2008 geen kans maakte als potentiële presidentskandidate omdat ze als vrouw (door andere vrouwen) niet gezien werd als goed kandidate, net omdat ze een vrouw was!

Fascinerend, vind je niet? Dat is nog maar 12 jaar geleden!! Terwijl ik zulke taferelen en argumenten vóór 1950 zou plaatsen, toen de emancipatie van de vrouw nog in haar kinderschoenen stond. Het deed me nadenken over het effect van emancipatie op de vrouwelijke stem. Mijn favoriete thema!

Het kleine meisje of de kwade tante?

Ik kom in mijn werk als stemfluisteraar heel vaak ondernemende vrouwen tegen. Straffe madammen met een sterke visie, missie en/of verhaal. Ik zie vrouwen die zeer onderlegd zijn in hun vakgebied en de nodige skills hebben om het te maken. Alleen hun stem wil (nog) niet mee in dit verhaal. Wanneer ik mijn werk overschouw, merk ik dat er vaak twee soorten stemgebruik bij vrouwen uitspringen. Ik plaats ze hieronder even uitvergroot na elkaar.

  1. Enerzijds is er de stem van het kleine meisje. De stem van het kleine meisje klinkt zacht, lief, stil, alsof ze op deze manier telkens goedkeuring vraagt. Volwassen vrouwen waarvan hun stem niet mee evolueerde met de kennis en ervaring die ze opbouwden, worden vaak niet gehoord, noch au sérieux genomen.
  2. Daarnaast staat de overtuigende stem, de stem van de activiste of zelfs de kwade tante. Deze stem staat onder (adem)druk en gaat vaak gepaard met een snelle hartslag en hoge borstademhaling. De stem klinkt hoog, luid en scherp, alsof ze zich constant moet verweren en bewijzen. Door de constante druk klinkt de stem hoog en schel waardoor ze niet gehoord wordt. Oren van de luisteraars sluiten zich voor te hoge, scherpe tonen.

de Stem van leiderschap.

Op zich is het niet verwonderlijk dat beide stemmen zo vaak voorkomen. Wanneer je de geschiedenis van leiderschap onder de loep neemt, dan is het spreken vanuit overtuiging en druk mainstream. Leiders (veelal politieke leiders) willen hun publiek overtuigen door te spreken met ademdruk, waardoor bepaalde woorden sterker klinken dan andere of ze zetten druk op hun stem om het publiek onder druk te zetten. Er bestaan zelfs voorbeelden van leiders roepen om hun publiek toe te spreken.

Ik ga hier nu even kort door de bocht (nvdr: voor meer informatie, lees even het artikel rond stem en inspirerend leiderschap) en bekijk even de invloed van dit mainstream publiek spreken op vrouwelijke stemmen en leiderschap.

  1. Niemand heeft vrouwen (noch mannen) geleerd hoe onze stem te gebruiken hoe onze stem kan klinken. We leren kinderen woorden en zinnen wanneer we hen leren praten. Nooit ligt de focus op het gebruik van de stem en de mogelijkheden ervan, waardoor meisjes veelal de stem van hun moeder of de mensen rondom hen kopiëren.
  2. Anatomisch gezien ligt de stem bij vrouwen hoger in het strottenhoofd en zijn de stembanden korter dan bij de mannen. Hierdoor hebben vrouwen algemeen een hogere klank dan mannen. Wanneer zij, net als mannelijke leiders, druk op hun stem zetten schiet de toon nog meer in de hoogte en zal de stem scheller of scherper klinken. Hierdoor wordt de stem niet gehoord. Oren van de luisteraars sluiten zich voor te hoge, scherpe tonen.
  3. Lange tijd werd er in publieke omgevingen aangenomen dat vrouwen als mannen moesten klinken om gehoord te worden en impact te maken. Het effect was dat vrouwen plots op een veel lagere toon gingen spreken, waardoor ze hun authentieke stem verloren en vaak extra druk om de stem zet. Iets waar mijn haren rechtop komen te staan. Persoonlijk ben ik er meer voorstander van om te spreken op je eigen toon en de resonantie (in je borstregister) te vergroten. Ik schreef er eerder het artikel ‘Waarom vrouwen niet als mannen moeten klinken om gehoord te worden.’ over.

een pleidooi voor resonantie.

Wanneer je eerdere teksten van me gelezen hebt, dan weet je al dat ik een grote voorstander van de kracht van resonantie ben. In plaats van je stem te veranderen, help ik jou om ze te verrijken. Hoe meer resonantie in je stem, hoe groter het bereik van je klank én van je boodschap. Resonantie is de trilling, de vibratie in je stem en in je lichaam. Je lichaam als klankkast. De meeste mensen spreken met een beperkte resonantie in de keel (waar de stem zich bevindt) en de mond (waar de klank je lichaam verlaat), terwijl je stem ook kan resoneren in je borst- en kopregister. Hoe groter het bereik van je klank in het lichaam, hoe meer warmte, diepgang, volume, duidelijkheid en inspiratie in je stem en spreken. Hierdoor krijg je het publiek aan je lippen.

Daarbij is het zeer belangrijk om je eigen stem en toon te ontwikkelen. Je stem is de luidspreker van je persoonlijkheid, je ziel, jouw stijl! Je hoeft heus niet anders te spreken, wel hoor ik je graag alle registers opentrekken om jouw boodschap te laten horen. Om dit te bekomen is het nodig om de (adem)druk die op je stem rust, te verminderen zodat je stem vrijer kan klinken. Heel eenvoudig helpt het vaak om iets trager te spreken waardoor je stem rustiger zal klinken.

Feminine of masculine?

Een grappig toeval gebeurde afgelopen week, tijdens een sessie met een (n.b. mannelijke) klant. Hij sprak met veel druk, vooral bij de medeklinkers waardoor hij vaak te weinig lucht had om tot het einde van zijn zin verstaanbaar te zijn. Ik raadde hem aan om iets trager te spreker door meer ruimte te geven aan de klinkers, naast de dominante medeklinkers. Het werkte meteen. Er was meer resonantie hoorbaar en zijn stem klonk dieper, warmer en zachter. Hierop zei hij: “Dit klinkt zo vrouwelijk.” Zo had ik het zelf nog niet bekeken.

Resonantie is voor mij gender onafhankelijk. Mannen zijn evenzeer gebaat bij meer resonantie bij het spreken zodat ze hun stem minder belasten en meer gehoord worden. Ik zie veel mannen die evenzeer hun stem onder druk zetten en hun stem weggeven waardoor hun boodschap aan kracht verliest.

Resonantie vergroot het bereik van je stem. Het is de lijm tussen je woorden en de lijm tussen jou en je luisteraar(s).

Toch was de opmerking van mijn klant niet zo verwonderlijk, zeker wanneer je de geschiedenis van leiderschap bekijkt, waarbij spreken onder druk het voorbeeld is. Gelukkig hoor ik meer en meer de shift van spreken onder druk naar duurzaam of resonerend spreken in het publiek en ondernemend leiderschap.

Mooie stemmen in de wereld brengen!

Het is mijn persoonlijke missie om meer mooie, resonerende, duurzame stemmen in de wereld te brengen. Dat doe ik uiteraard niet zelf! Ben jij een ondernemende vrouw en herken je jezelf in bovenstaand verhaal? Heb je een stem waar meer inzet en wil je meer gehoord worden?

Ik wil jou ondersteunen om jouw authentieke stem, in de wereld te brengen zodat jouw waardevolle kennis, missie, visie, boodschap of verhaal gehoord wordt. Ik wil jou versterken in je communicatie en presentatie door meer resonantie in je stem te brengen (alle registers open!) zodat jouw bereik zo groot is dat je boodschap magnetisch wordt én jij een voorbeeld voor andere vrouwen kan zijn!

Sprankelende groet, Katrien

Ps: In dit artikel focus ik even op de vrouwelijk stem (dankzij Hillary). Uiteraard blijven mannen en mannelijke stemmen ook welkom!