Executive presence voor vrouwen in leiderschap: hoe je stem je autoriteit bepaalt

Als vrouwelijke leidinggevende, directrice of CEO weet je dat wat je zegt slechts de helft is. Hoe je het zegt, bepaalt of je gehoord wordt.

Onlangs zag ik een documentaire over het leven van Hillary Clinton. Ik leerde hoe ze in de jaren '80 moest opboksen tegen verwachtingen over hoe een gouverneursvrouw zich moest kleden en gedragen. Meer verbaasd was ik over hoe ze in 2008 geen kans maakte als presidentskandidate omdat ze niet gezien werd als een sterke kandidate, net omdat ze een vrouw was. En dat is nog maar een kleine twintig jaar geleden. Het deed me nadenken over het effect van emancipatie op de vrouwelijke stem. En laat dat nu net mijn favoriete thema zijn.

Het kleine meisje of de kwade tante

In mijn werk als stem- en communicatiecoach kom ik regelmatig ondernemende vrouwen tegen. Straffe madammen met een sterke visie, missie en verhaal. Vrouwen die zeer onderlegd zijn in hun vakgebied en de nodige skills hebben om het te maken. Alleen hun stem wil nog niet mee in dit verhaal.

Wanneer ik mijn werk overschouw, merk ik dat er vaak twee patronen opduiken.

Enerzijds is er de stem van het kleine meisje. Zacht, lief, stil, alsof ze telkens goedkeuring vraagt. Volwassen vrouwen waarvan de stem niet mee evolueerde met de kennis en ervaring die ze opbouwden, worden vaak niet gehoord, noch au sérieux genomen.

Anderzijds staat de stem van de activiste, of wat ik soms de kwade tante noem. Deze stem staat onder ademdruk en gaat vaak gepaard met een snelle hartslag en hoge borstademhaling. De stem klinkt hoog, luid en scherp , alsof ze zich constant moet verweren en bewijzen. Oren van luisteraars sluiten zich voor te hoge, scherpe tonen. Het omgekeerde effect van wat ze wil bereiken.

De stem van vrouwelijk leiderschap

Op zich is het niet verwonderlijk dat beide stemmen zo vaak voorkomen. Wanneer je de geschiedenis van leiderschap bekijkt, is spreken vanuit druk en overtuiging al lange tijd de norm. Politieke leiders zetten druk op hun stem om hun publiek te overtuigen of roepen gewoon.

Maar wat doet dat met vrouwelijke stemmen?

Niemand heeft vrouwen, noch mannen geleerd hoe ze hun stem kunnen gebruiken. We leren kinderen woorden en zinnen. Nooit ligt de focus op de stem zelf en de mogelijkheden ervan. Meisjes kopiëren grotendeels de stem van hun moeder of de mensen rondom hen.

Daar komt anatomie bij. De stem van vrouwen ligt hoger in het strottenhoofd en de stembanden zijn korter dan bij mannen. Wanneer vrouwen, net als mannelijke leiders, druk op hun stem zetten, schiet de toon nog meer in de hoogte. De stem klinkt scheller. En wordt niet gehoord.

Lange tijd werd aangenomen dat vrouwen als mannen moesten klinken om gehoord te worden. Het effect was dat vrouwen plots op een veel lagere toon gingen spreken, hun authentieke stem verloren en extra druk op de stem zetten. Iets waarvan mijn haren rechtop komen te staan. Mijn overtuiging is een andere: spreek op je eigen toon en vergroot de resonantie in je borstregister.

Resonantie: de stem van executive presence

Wie al artikels van mij heeft gelezen, weet dat ik een grote voorstander ben van de kracht van resonantie. In plaats van je stem te veranderen, help ik om ze te verrijken.

Hoe meer resonantie in je stem, hoe groter het bereik van je klank én van je boodschap. Resonantie is de trilling, de vibratie in je stem en in je lichaam. Je lichaam als klankkast.

De meeste mensen spreken met een beperkte resonantie in de keel en de mond, terwijl je stem ook kan resoneren in je borst- en kopregister. Hoe groter het bereik van je klank in het lichaam, hoe meer warmte, diepgang, volume, duidelijkheid en inspiratie in je spreken. Met als resultaat dat je publiek aan jouw lippen hangt.

Daarbij is het belangrijk om je eigen stem en toon te ontwikkelen. Je stem is de luidspreker van je persoonlijkheid, jouw stijl. Je hoeft niet anders te spreken, wel hoor ik je graag alle registers opentrekken om jouw boodschap te laten horen. Om dit te bekomen is het nodig om de ademdruk op je stem te verminderen zodat je stem vrijer kan klinken. Iets trager spreken helpt al enorm.

Feminine of masculine?

Een grappig toeval speelde zich onlangs af tijdens een sessie met een mannelijke klant. Hij sprak met veel druk, vooral bij de medeklinkers, waardoor hij te weinig lucht had om tot het einde van zijn zin verstaanbaar te zijn. Ik raadde hem aan iets trager te spreken door meer ruimte te geven aan de klinkers. Het werkte meteen. Er was meer resonantie hoorbaar en zijn stem klonk dieper, warmer en zachter. Waarop hij zei: "Dit klinkt zo vrouwelijk."

Zo had ik het zelf nog niet bekeken.

Resonantie is voor mij genderonafhankelijk. Mannen zijn evenzeer gebaat bij meer resonantie zodat ze hun stem minder belasten en meer gehoord worden. Resonantie vergroot het bereik van je stem. Het is de lijm tussen je woorden en de lijm tussen jou en je luisteraar.

Gelukkig hoor ik meer en meer de shift van spreken onder druk naar duurzaam, resonerend spreken in leiderschap. Het is mijn persoonlijke missie om meer mooie, resonerende, duurzame stemmen in de wereld te brengen.

De wereld heeft jouw stem nodig, nu meer dan ooit.

Wil je aan de slag met het vergroten van jouw stembereik en je impact in de boardroom, op het podium of in een één-op-één gesprek? Neem dan zeker contact en plan vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

Hartelijke groet, Katrien

***

Katrien vervult als stemcoach en klankbord een essentiële rol in het versterken van persoonlijk leiderschap bij ondernemers, managers en executives. Haar missie is om ervoor te zorgen dat haar cliënten niet alleen zichtbaar en hoorbaar zijn, maar ook de kracht van hun stem ontdekken en met zelfvertrouwen spreken. Haar aanpak is gebaseerd op de overtuiging dat stem en krachtige communicatie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Met een holistische achtergrond als communicatiewetenschapper en stempedagoog reikt Katrien praktische en direct toepasbare tools aan. Haar doel is om anderen te ondersteunen bij het ontwikkelen van meer zelfvertrouwen, rust en gemak in hun spreekvaardigheid, wat resulteert in effectievere en overtuigendere communicatie. Katrien creëert een veilige en stimulerende omgeving waarin leiders zowel het potentieel van hun stem als dat van zichzelf leren benutten. Ze begeleidt hen stap voor stap naar het realiseren van een krachtige presentatie.

***