Wanneer dans ons leert spreken: over lichaam, ruimte en de moed om echt aanwezig te zijn.

Er is een leven vóór en een leven ná Rites van Opera Ballet Vlaanderen. Zo intens kwam deze voorstelling binnen. Het bevestigde iets wat ik al jaren zie in leiderschap, spreken en communicatie: echtheid ontstaat alleen in het moment.

In het nagesprek met Barbara, die het deel van Pina Bausch aan de dansers aanleerde, werd dat bijna tastbaar. Dansers leren bewegingen aan, oefenen tot in de vezels van hun lichaam, en laten dan los. Op het moment zelf vertrouwen ze niet meer op denken, maar op de intelligentie van hun lichaam. Dáár ontstaat de echtheid van de dans. Dáár ontstaat de magie.

En precies hetzelfde zie ik bij sprekers en leiders.

De illusie van controle

Veel mensen leren hun tekst van buiten, bouwen een perfecte presentatie en proberen vervolgens elk woord, elke ademhaling en elke nuance te controleren. Maar wie controleert, is niet aanwezig. En wie niet aanwezig is, mist zijn moment.

Ik zie het elke week: sprekers die zo hard proberen “goed” te zijn, dat ze vergeten om echt te zijn (laat staan te genieten). Ze willen controle over hun tekst, hun adem, hun kennis en verliezen daardoor de verbinding met zichzelf én met hun publiek.

De paradox is eenvoudig: hoe meer je controleert, hoe minder je raakt.

Vertrouwen op het lichaam

Wat ik sprekers leer, lijkt sterk op wat dansers doen: vertrouwen op het lichaam, op hun stem. Op adem. Op gronding. Op ritme. Op resonantie.

Je stem kan pas echt klinken wanneer je lichaam als klankkast openstaat. Je vult de ruimte niet door harder te praten, maar door jezelf toe te laten. Je raakt de ander pas met je woorden wanneer jij eerst zelf geraakt bent. Pas dan wordt het echt.

Ruimte als partner

Dansers bewonen de ruimte. Ze luisteren naar haar. Ze bewegen ermee.

Voor sprekers is dat niet anders. Ruimte is geen decor. Ruimte is een partner.

Wanneer je stem de ruimte mag vullen, niet door kracht, maar door aanwezigheid, ontstaat er iets dat groter is dan techniek. Je klank reist, je lichaam draagt, je woorden landen.

Dit gaat verder dan spreken op een podium

Dit gaat niet alleen over keynotes of grote zalen. Het geldt net zo goed voor:

• een tussenkomst in een teammeeting

• een moeilijke boodschap in een één‑op‑één gesprek

• een strategische presentatie aan het management

• een onverwachte vraag waarop je moet antwoorden

De beste gesprekken ontstaan in het moment, wanneer ego aan de deur blijft staan. Wanneer je niet bezig bent met jezelf, maar met wat er werkelijk gezegd wil worden.

De harde kant van echtheid

Iemand zei me onlangs: “Katrien, jij gebruikt de zachte kant van publiek spreken.” Maar er is niets zachts aan.

Aanwezig zijn vraagt discipline. Jezelf leegmaken vraagt training. Echt luisteren vraagt moed.

Het is veel makkelijker om een copy‑paste presentatie te geven, kennis te delen of een ingestudeerd verhaal af te draaien. Het echte werk begint wanneer je stopt met performen en durft te voelen wat er in jou beweegt én wat er in de ruimte beweegt.

De driehoek van engagement

In Rites werd de driehoek tussen orkest, dansers en publiek zichtbaar: een voortdurende uitwisseling van energie. Spreken werkt net zo. Jij, je verhaal en je publiek vormen samen een levende driehoek. Wanneer die drie punten verbonden zijn, ontstaat er iets dat groter is dan de som van de delen.

Hoe je zelf meer in het moment kunt spreken

1. Vertrouw op de intelligentie van je lichaam.

Bereid je voor, ken je verhaal, maar laat op het moment zelf het denken zakken. Je lichaam weet meer dan je hoofd kan bijhouden. Wanneer je spreekt vanuit die lichamelijke intelligentie, wordt je communicatie vanzelf helderder en echter.

2. Werk met de ruimte, niet ertegen.

Voel de ruimte waarin je staat. Laat je stem erin resoneren. Gebruik je lichaam als klankkast. Wanneer je de ruimte betrekt, ontstaat er een natuurlijke verbinding met je publiek, net zoals dansers de ruimte bewonen in plaats van ze te gebruiken.

3. Laat gebeuren wat moet gebeuren.

Impact ontstaat niet door te forceren, maar door toe te laten. Laat je tekst los. Laat controle los. Laat jezelf toe om te reageren op wat er in het moment gebeurt. Dat is waar echtheid ontstaat.

4. Maak jezelf leeg voor je begint.
Niet leeg als in “niets meer te zeggen”, maar leeg als in: ruimte maken. Ego aan de deur laten. Je spanning laten zakken. Alleen dan kan je stem vrij bewegen en kan je publiek jou echt horen.

5. Spreek vanuit wat jou raakt.
Je kan de ander pas raken wanneer jij eerst zelf geraakt bent. Voel wat je zegt. Laat je woorden door je lichaam gaan. Dat is geen zachtheid, dat is discipline, eerlijkheid en moed.

6. Luister terwijl je spreekt.
Dansers luisteren naar muziek, naar elkaar, naar de ruimte. Sprekers mogen dat ook doen. Luister naar de energie van de zaal, naar de adem van je publiek, naar wat er ontstaat. Spreken is nooit een monoloog.

7. Bewaak de driehoek van engagement.
Jij, je verhaal en je publiek vormen een levende driehoek. Wanneer één punt ontbreekt, valt de verbinding weg. Wanneer alle drie aanwezig zijn, ontstaat er iets dat groter is dan de som van de delen.

Wil je dit leren?

Dit is precies het werk dat ik doe met leiders, teams en organisaties: stem, publiek spreken en strategische communicatie ontwikkelen vanuit aanwezigheid — niet vanuit performance.

We werken met stem, ruimte, mindset en verhaal. We bouwen aan connectie en echtheid, niet aan façades. Want impact ontstaat wanneer je niet speelt, maar werkelijk aanwezig bent.

Kennismaken?

Plan vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

Hartelijke groet, Katrien

***

Katrien vervult als stemcoach en klankbord een essentiële rol in het versterken van persoonlijk leiderschap bij ondernemers, managers en executives. Haar missie is om ervoor te zorgen dat haar cliënten niet alleen zichtbaar en hoorbaar zijn, maar ook de kracht van hun stem ontdekken en met zelfvertrouwen spreken. Haar aanpak is gebaseerd op de overtuiging dat stem en krachtige communicatie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Met een holistische achtergrond als communicatiewetenschapper en stempedagoog reikt Katrien praktische en direct toepasbare tools aan. Haar doel is om anderen te ondersteunen bij het ontwikkelen van meer zelfvertrouwen, rust en gemak in hun spreekvaardigheid, wat resulteert in effectievere en overtuigendere communicatie. Katrien creëert een veilige en stimulerende omgeving waarin leiders zowel het potentieel van hun stem als dat van zichzelf leren benutten. Ze begeleidt hen stap voor stap naar het realiseren van een krachtige presentatie.

***